មេរៀន៖ សឡាតលើសព និងបញ្ចុះសព
ស្វែងយល់ពីកាតព្វកិច្ច និងគុណតម្លៃនៃការគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធតាមបែបឥស្លាម
សេចក្តីផ្តើម
ការសឡាតលើសព គឺជាសិទ្ធិដ៏សំខាន់មួយរបស់មូស្លីមចំពោះបងប្អូនរួមជំនឿ ហើយក៏ជាការបង្ហាញពីការលើកតម្កើង និងឲ្យតម្លៃចំពោះអ្នកស្លាប់នៅក្នុងសាសនាឥស្លាម។ មេរៀននេះនឹងណែនាំអ្នកអំពីក្បួនច្បាប់សំខាន់ៗទាក់ទងនឹងការសឡាតលើសព និងការបញ្ចុះសព។
គោលបំណងមេរៀន៖
- យល់ដឹងពីរបៀបនៃការសឡាតលើសព។
- nắm vững ក្បួនច្បាប់ទាក់ទងនឹងការបញ្ចុះសព។
១. ច្បាប់នៃការសឡាតលើសព (ហ្វើរទូគីហ្វាយ៉ះ)
ការសឡាតលើសព គឺជាកាតព្វកិច្ចរួម (ហ្វើរទូគីហ្វាយ៉ះ) សម្រាប់ក្រុមអ្នកមូស្លីមដែលមានវត្តមាន។ មានន័យថា ប្រសិនបើមានអ្នកមួយចំនួនបានអនុវត្តហើយ អ្នកដទៃទៀតនឹងរួចផុតពីកាតព្វកិច្ចនេះ (មិនមានបាបកម្ម)។
ព្យាការី ﷺ បានផ្តល់ដំណឹងរីករាយថា អ្នកដែលបានសឡាតលើសពនឹងទទួលបានផលបុណ្យយ៉ាងធំធេង។
"បុគ្គលណាមានវត្តមានជាមួយសពរហូតដល់គេសឡាតឲ្យសពនោះ គេនឹងទទួលបានផលបុណ្យមួយគីរ៉ត។ ហើយបុគ្គលណាមានវត្តមានរហូតដល់គេបញ្ចុះសព នោះគេនឹងទទួលបាន ផលបុណ្យពីរគីរ៉ត។"
២. ឧត្តមភាពនៃការចូលរួមក្នុងពិធីបុណ្យសព
ការចូលរួមដង្ហែសពមានផលប្រយោជន៍ដ៏ធំធេង រួមមាន៖
- បំពេញសិទ្ធិអ្នកស្លាប់តាមរយៈការសឡាត, ការបួងសួង និងការសុំអន្តរាគមន៍ឲ្យសព។
- បំពេញសិទ្ធិក្រុមគ្រួសារសព និងជួយលួងលោមពួកគេ។
- ទទួលបានផលបុណ្យដ៏ធំធេងសម្រាប់អ្នកចូលរួម។
- ទទួលបានដំបូន្មាន និងការពិចារណាពីមរណភាព និងជីវិតបន្ទាប់។
៣. របៀបសឡាតលើសព
- ការរៀបចំ៖ ស៊ូណិត (ការអនុវត្តតាមព្យាការី) គឺធ្វើសឡាតជាក្រុម (ជើម៉ាអះ) ដោយមានអ៊ីម៉ាំ (អ្នកដឹកនាំ) ជាបុរស។
- ទីតាំងសព និងអ៊ីម៉ាំ៖
- ដាក់សពនៅខាងមុខអ្នកសឡាត (ឆ្ពោះទៅគិបឡាត់)។
- សពបុរស៖ អ៊ីម៉ាំឈរត្រង់ផ្នែកក្បាលសព។
- សពស្ត្រី៖ អ៊ីម៉ាំឈរត្រង់កណ្តាលខ្លួនសព។ (អាពូហ្ទាវូទ៖3194)
- ចំនួនតឹកពៀរ៖ សឡាតលើសពមាន ៤ តឹកពៀរ (ការប្រកាសថា "អល់ឡោះអស្ចារ្យបំផុត")។
លើកដៃទាំងពីរស្មើស្មា ឬត្រចៀកពេលតឹកពៀរ។ បន្ទាប់មកដាក់ដៃស្តាំលើដៃឆ្វេងនៅលើទ្រូង។ មិនចាំបាច់សូត្រទូអាបើកទ្វារ (អ៊ិសទីហ្វតះ) ទេ។ សូត្រ أعوذ بالله من الشيطان الرجيم រួច بسم الله الرحمن الرحيم បន្ទាប់មកសូត្រស៊ូរ៉ោះ អាល់ហ្វាទីហះ ដោយសម្លេងតិចៗ។តឹកពៀរជាលើកទីពីរ រួចសូត្រសឡាវ៉ាត (ពរជ័យ) លើព្យាការីមូហាំម៉ាត់ ﷺ។ ឧទាហរណ៍៖ اللهم صل وسلم على نبينا محمد។ ការសូត្រសឡាវ៉ាតពេញលេញដូចក្នុងតាហ្សហ៊ុតចុងក្រោយ គឺកាន់តែប្រសើរ៖
اللّهمَّ صلّ على محمدٍ وعَلَى آلِ محمدٍ كما صليتَ على إِبراهيمَ وعلى آلِ إبراهيمَ إنكَ حَميدٌ مَجيد، اللّهمَّ بارك على محمدٍ وعلى آلِ محمدٍ كما باركتَ على إِبراهيم وعلى آلِ إبراهيمَ إِنَّكَ حَميدٌ مَجيد។តឹកពៀរជាលើកទីបី រួចបួងសួង (ទូអា) ឲ្យសពដោយស្មោះអស់ពីចិត្ត សុំក្តីមេត្តា ការអភ័យទោស និងឋានសួគ៌។ ការសូត្រទូអាដែលមានភស្តុតាងពីព្យាការី ﷺ គឺប្រសើរបំផុត។ ឧទាហរណ៍៖
"اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ وَارْحَمْهُ ، وَعَافِهِ وَاعْفُ عَنْهُ ، وَأكْرِمْ نُزُلَهُ ، وَوَسِّعْ مُدْخَلَهُ ، وَاغْسِلْهُ بِالمَاءِ وَالثَّلْجِ وَالبَرَدِ ، وَنَقِّه مِن الخَطَايَا كَمَا نَقَّيْتَ الثَّوْبَ الأَبْيَضَ مِنَ الدَّنَس ، وَأبدلْهُ دَاراً خَيْراً مِنْ دَارِهِ ، وَأهْلاً خَيْراً مِنْ أهْلِهِ ، وَزَوْجَاً خَيْراً مِنْ زَوْجِهِ ، وَأدْخِلهُ الجَنَّةَ ، وَأعِذْهُ مِنْ عَذَابِ القَبْرِ ، وَمنْ عَذَابِ النَّارِ "អត្ថន័យ៖ "ឱអល់ឡោះជាម្ចាស់! សូមអភ័យទោសដល់គាត់ អាណិតស្រលាញ់គាត់ ផ្ដល់សុវត្ថិភាពដល់គាត់ អធ្យាស្រ័យដល់គាត់ ផ្ដល់កិត្ដិយសដល់ការស្នាក់នៅរបស់គាត់ ធ្វើឲ្យផ្នូររបស់គាត់ធំទូលាយ លាងសម្អាតគាត់នឹងទឹក ព្រិល និងព្រិលទឹកក សម្អាតគាត់អំពីបាបកម្មដូចដែលទ្រង់សម្អាតក្រណាត់ពណ៌សអំពីកម្អែល។ សូម ទ្រង់ផ្លាស់ប្ដូរឲ្យគាត់នូវលំនៅឋានដែលល្អជាងលំនៅឋានពីមុនរបស់គាត់ គ្រួសារដែលល្អជាងគ្រួសាររបស់គាត់ ភរិយាដែលល្អជាងភរិយារបស់គាត់។ សូម ទ្រង់បញ្ចូលគាត់ទៅក្នុងឋានសួគ៌ ហើយបញ្ជៀសគាត់ពីទណ្ឌកម្មនៅក្នុងផ្នូរ និងក្នុងឋាននរកផង"។ (មូស្លីម៖៩៦៣)
តឹកពៀរជាលើកទីបួន រួចឈប់មួយស្របក់ បន្ទាប់មកឲ្យសាឡាម (ពាក្យសន្តិភាព) តែទៅខាងស្តាំប៉ុណ្ណោះ។
៤. កន្លែងសឡាតលើសព
គេអាចធ្វើសឡាតលើសពបាននៅ៖
- ក្នុងម៉ាស្ជិត។
- កន្លែងពិសេសដែលរៀបចំសម្រាប់សឡាតលើសពនៅខាងក្រៅម៉ាស្ជិត។
- នៅទីបញ្ចុះសពផ្ទាល់។
គ្រប់ទីកន្លែងទាំងនេះសុទ្ធតែមានភស្តុតាងបញ្ជាក់ពីព្យាការី ﷺ។
៥. ការសែងសព និងដង្ហែរសព
តាមស៊ុណ្ណះ (ការអនុវត្តតាមព្យាការី) គប្បីរួសរាន់ក្នុងការរៀបចំសព, សឡាតលើសព, នាំសពទៅទីបញ្ចុះសព និងបញ្ចុះសព។
ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ "ចូរពួកអ្នកដើរអោយលឿនពេលដង្ហែរសពទៅបញ្ចុះ។ ប្រសិនបើសពនោះល្អ គឺជាការល្អដែលពួកអ្នកនាំគាត់ឲ្យទៅជួបប្រការល្អនោះ។ ប៉ុន្ដែផ្ទុយទៅវិញ ប្រសិនបើសពនោះមិនល្អវិញ គឺពួកអ្នកបានទម្លាក់ប្រការអាក្រក់នោះចេញពីអម្រែករបស់ពួកអ្នក"។
ចំណុចបន្ថែម៖
- ស៊ូណិតឲ្យអ្នកចូលរួមដង្ហែរជួយសែងសព (សម្រាប់បុរស)។
- ស៊ូណិតដើរពីមុខ ឬពីក្រោយសព។
- បើទីបញ្ចុះសពនៅឆ្ងាយ ឬពិបាកសែង អាចដឹកសពដោយរថយន្តបាន។
៦. បញ្ហាគប្បីយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងពេលបញ្ចុះសព
- ការរួសរាន់៖ ស៊ូណិតបញ្ចុះសពឲ្យបានឆាប់ក្រោយងូតទឹក, រុំសព និងសឡាតរួច។
- ការជីកផ្នូរ៖ ស៊ូណិតជីកឲ្យជ្រៅ និងទូលាយល្មម (អាចការពារក្លិន និងសត្វកកាយ)។
- ប្រភេទរណ្តៅ៖ អាចជីកលុងទៅខាងស្តាំ (លៀងហាត់) ឬចំពាក់កណ្តាលផ្នូរ អាស្រ័យលើប្រភេទដី។
- ការដាក់សព៖ ស៊ូណិតដាក់សពផ្អៀងលើចំហៀងស្តាំ តម្រង់មុខទៅគិបឡាត់។
- ពាក្យសូត្រពេលដាក់សព៖ ស៊ូណិតសូត្រថា بسم الله وبالله، وعلى ملة رسول الله (តៀរមីហ្ស៊ី៖១០៤៦, អ៊ិពនូម៉ាហ្ជះ៖១៥៥០)។
- ការគ្របកន្លែងដាក់សព៖ គប្បីគ្របដោយដុំឥដ្ឋភក់, ចំបើង, ត្រែង, ដុំថ្ម ជាដើម មុននឹងកាយដីកប់។
- ការចូលរួមលុបដី៖ អ្នកមានវត្តមានស៊ូណិតចូលរួមលុបដី។ ព្យាការី ﷺ ធ្លាប់ចាក់ដីបីក្បង់ដៃចូលផ្នូរ។ (អាត់ដារុលគុទនី ៖ ១៥៦៥)
- ការលើកផ្នូរ៖ ស៊ូណិតលើកផ្នូរឲ្យខ្ពស់ប្រហែលមួយចំអាម ដើម្បីសម្គាល់ និងជៀសវាងការដើរជាន់។ ហាមឃាត់ការសាងសង់សំណង់លើផ្នូរ ព្រោះអាចនាំទៅរកការលើកតម្កើងអ្នកស្លាប់ជ្រុល (ស្ហ៊ីរិក)។
៧. ក្រោយពេលបញ្ចុះសពរួច
អ្នកមានវត្តមាន ស៊ូណិតបួងសួងសុំទូអាឲ្យសពមានលំនឹងចិត្ត (ពេលត្រូវបានសួរចម្លើយ) និងទទួលបានការអភ័យទោសពីអល់ឡោះ។
ព្យាការី ﷺ ក្រោយបញ្ចុះសពរួច លោកបានឈរហើយមានប្រសាសន៍ថា៖ "ចូរពួកអ្នកសុំការអភ័យទោសពីអល់ឡោះឲ្យបងប្អូនរបស់ពួកអ្នក និងសុំពីទ្រង់ឲ្យគាត់មានភាពនឹងនរ (ពេលឆ្លើយនឹងសំណួរ) ផង ព្រោះពេលនេះ គាត់កំពុងតែត្រូវបានគេសួរចម្លើយហើយ"។
